Sorun

Kaya düşmesi tek bir kaza değil, süreklilik gösteren bir süreçtir. Şev yüzeyindeki blok, süreksizlik takımlarının kesişmesiyle önceden ayrılmış hâlde bekler; ayrışma, don ve çözülme çevrimleri, kök kaması ve yağış sonrası eklem içi su basıncı onu bir gün serbest bırakır. Tehdit altındakiler karayolu ve demiryolu güzergâhları, şev eteğine yaslanmış yerleşimler, şantiyeler ve enerji nakil hatlarıdır. Tehlike üç bileşenin kesişiminde doğar: kaynakta bekleyen blok, yamacın o bloğu ne kadar sıçrattığı ve altta ne olduğu.

Öncü işaretler bakan gözle görülür: ağzı açılmış eklemler, buz ve kök kamasıyla genişlemiş çatlaklar, altı boşalmış tabakalar, askıda bloklar, taze kopmayı ele veren renk farkı, hendekte biriken köşeli parçalar. Etekte biriken parçalar birbirine yakın boydaysa kaynak belirli bir takımdan besleniyordur; bu izler kayda geçmediğinde tasarım varsayıma dayanır.

Nasıl karar veriyoruz

Ölçtüğümüz büyüklükler bellidir: süreksizlik takımlarının eğim ve eğim yönü, aralık, devamlılık, pürüzlülük, dolgu ve su durumu; blok boyut dağılımı; şev yüksekliği ve ortalama eğim; hedefe yatay uzaklık ve serbest alan. Önce kinematik kontrol (düzlemsel kayma, kama, devrilme), sonra yörünge çözümüyle enerji ve sıçrama yüksekliği dağılımı gelir. ONR 24810 mantığında tasarım değeri dağılımın üst fraktilinden alınır ve sonuç sınıfına bağlı kısmi güvenlik katsayısıyla büyütülür; deprem etkisi TBDY 2018 çerçevesinde girer.

Bariyer çarpma anında uzar ve arkasında yer ister; bu yüzden serbest alan enerji sınıfından önce ölçülür. Bkz. bariyer nereye yerleştirilir ve bariyer yüksekliği nasıl seçilir.

Sistem ailesi

Esnek bariyerler tam ölçekli çarpma deneyiyle sınıflandırılır. MEL deneyinde sistem anma enerjisinde tek çarpma alır ve bloğu tutması beklenir; SEL deneyinde MEL'in üçte biri enerjiyle, arada onarım yapılmadan iki ardışık çarpma uygulanır ve ikisinden sonra da kalan yükseklik ölçülür. Bu düzen ETAG 027 ile başlamış, EAD 340059 ile sürmüştür; ankrajlı ağ ve örtüleme kitleri EAD 230025-00-0106 kapsamındadır. Belge sistemin bütününe aittir: halatı, freni veya bağlantı elemanını değiştirmek kanıtlanmış davranışı ortadan kaldırır. Bkz. CE işareti ve DoP, EAD 340059 nedir.

Uygulama

Makine giremeyen dik yüzeylerde tecrübeli uzman personel ile halatlı erişim, ulaşılabilen kesimlerde sepetli platform kullanılır; yüksekte çalışma düzeni TS EN 795 ve TS EN 365 çerçevesinde kurulur.

1. Şev temizliği: gevşek blok indirme, kök ve bitki alma.
2. Aplikasyon: ankraj ve direk temeli aksları, hat ekseni kontrolü.
3. Delgi ve ankraj: boy, çap, enjeksiyon hacmi, priz süresi kayda geçer.
4. Taşıyıcı elemanlar: halat şebekesi, fren elemanları, direkler, ön germe.
5. Ağ serimi ve kapanış: bindirme, klips aralığı, etek detayı, künye levhası, as-built.

Kaydı olmayan ankraj kabul edilmez.

Kabul ve bakım

Kabul dosyasında toplananlar: ankraj çekme deneyi sonuçları (TS EN 1537 çerçevesinde), as-built ankraj konum ve boyları, ağ bindirme ve bağlantı sıklığı, halat ön germe, bariyer hat ekseni ile anma ve kalan yükseklik, korozyon koruma sınıfı (TS EN ISO 1461, TS EN 10244-2) ve performans beyanı.

Sonrası basittir: yılda en az bir kez ve her önemli yağış, deprem veya çarpma sonrası gözle denetim; biriken malzemenin boşaltılması; fren açılmasının ölçülmesi; korozyon ve gevşeme kontrolü. Sıklık için bariyer bakımı sıklığı.

Sık sorulan

• Bariyer mi, örtüleme ağı mı? Karar serbest alanla başlar: yakalama mesafesi varsa bariyer, yoksa ankrajlı ağ. Karşılaştırma burada.
• Enerji sınıfını kim belirler? Sınıf katalogdan değil, tasarım bloğu ve yörünge çözümünden çıkar. Adımlar enerji sınıfı nasıl belirlenir, hesap enerji sınıfı aracında.
• Bariyere kaya çarptı, ne yapmalıyım? Hat kapatılır, kalan yükseklik ve fren açılması ölçülür; onarım kapsamı buna göre belirlenir, çarpma sonrası ne yapılır.