Şev, Yamaç ve Kaya Temizliği
Şev ve yamaç temizliği; doğal ve yapay şevlerde, zamanla oluşan gevşek kayaçların, taş bloklarının ve zemin kütlelerinin, kontrollü bir şekilde uzaklaştırılması sürecidir.
Çözüm ailesi: Şev stabilizasyonu
ŞEV VE YAMAÇLARDA BULUNAN KAYA VE TAŞLARIN TEMİZLİĞİ
Tanım ve Kapsam
Şev ve yamaç temizliği; doğal ve yapay şevlerde, zamanla oluşan gevşek kayaçların, taş bloklarının ve zemin kütlelerinin, kontrollü bir şekilde uzaklaştırılması sürecidir.
Amaç; kaya düşmesi, toprak kayması veya kütle hareketi gibi jeoteknik risklerin azaltılması, altyapı ve yerleşim bölgelerinde can ve mal güvenliğinin sağlanmasıdır.
Uygulama Alanları
- Karayolu ve demiryolu güzergahlarında
- Hidroelektrik santralleri (HES) çevrelerinde
- Taş ocakları, maden sahaları
- Baraj rezervuar bölgeleri
- Yerleşim alanlarına yakın doğal yamaçlar
- Endüstriyel tesis şevleri
Şev Temizliğinde Uygulanan Teknikler
- Manuel Temizleme:
- Halatlı erişim (rope access) ekipleri ile gevşek taşların ve küçük blokların yerinden çıkarılması.
- Özellikle erişimi zor, dik yamaçlarda tercih edilir.
- Mekanik Temizleme:
- Ekskavatör, vinç, telehandler gibi makineler yardımıyla taş ve kütlelerin uzaklaştırılması.
- Mümkünse patlatmasız (sessiz) teknikler tercih edilir.
- Kontrollü Yıkım ve Patlatma (Blasting):
- Büyük hacimli, tehlikeli kaya kütlelerinin kırılması ve aşağı alınması için.
- Patlama tasarımı yapılır (Controlled Blasting Plan).
- Gevşek Kütlelerin Düşürülmesi:
- Kaya kancaları ve mekanik kaldıraç sistemleri ile tehlikeli bloklar kontrollü şekilde serbest bırakılır.
- Drone ile Risk Haritalama:
- Yüksek çözünürlüklü fotogrametri ve lidar taramaları kullanılarak gevşek kaya analizleri yapılır.
Mühendislik Değerlendirme ve Risk Analizi
- Kaya birimlerinin jeomekanik özellikleri belirlenir.
- Şev stabilitesi analizleri (limit denge yöntemleri, 2D/3D modelleme) yapılır.
- Riskli bölgeler kaya düşmesi simülasyonları ile analiz edilir.
- Gevşek blokların boyut, ağırlık ve serbest düşüş potansiyeli değerlendirilir.